Lãnh hậu quả từ nền giáo dục sính bằng cấp

Định dạng bài viết: Tiêu chuẩn

http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/lanh-hau-qua-tu-nen-giao-duc-sinh-bang-cap

Báo chí gn đây lên án vic “Mua bán bng cp: Ngày càng trng trn, nhn nhơ k bán người mua”. Để biu l s đng tình, chúng tôi cũng xin góp thêm ý kiến bàn thêm v nguyên nhân và gii pháp đi vi vn nn trên.

Một nền giáo dục đề cao bằng cấp một cách thái quá vô tình xem nhẹ thực chất năng lực

Từ ngày xưa, ông Nguyễn Công Trứ cảnh báo: “Đã mang tiếng ở  trong trời đất, phải có danh gì với núi sông”. Rắc rối ở chỗ là “phải có”. Để “phải có”, con người ta đi đến chữ “danh” bằng năm bảy đường khác nhau: người thì dựa vào tài đức của chính mình, kẻ phải cậy vào tiền tài, vào thế lực của kẻ khác; người thì lưu danh nhờ những công trình lợi dân, ích nước (lập đức, lập công, lập ngôn); kẻ để tiếng bằng những thủ đoạn xấu xa…

Trong cuộc sống, lắm khi chữ danh gắn với chữ lợi khiến con người ta bằng mọi giá để đạt được dù là hư danh cho nên có danh đấy, thực chất không có giá trị gì, lúc này trở thành không có danh giá, mất danh dự.

Hai chữ “hư danh” đã là mục tiêu của bao người (Ảnh minh họa)

Bằng cấp và thực tài không phải lúc nào cũng đồng nhất tỷ lệ thuận. Nhiều địa phương vừa qua đã tích cực ban hành chính sách thu hút nhân tài nhưng vì quá đặt nặng tiêu chí bằng cấp học vị, học hàm nên nhiều khi không đạt được mục đích là thu hút nhân tài đích thực! Do quá đặt nặng tiêu chí bằng cấp, nên trong xã hội xuất hiện tình trạng bằng mọi cách chạy cho được bằng cấp này nọ không qua thực học, thực tài.

Một sai lầm lâu nay là ở chỗ thiết kế một nền giáo dục chỉ đề cao thái quá bằng cấp nên không chú ý đến một vấn đề rất cơ bản, hệ trọng là dạy cái gì, dạy như thế nào, học cái gì và học như thế nào. Cho nên những sản phẩm của nền giáo dục khi ra thực tế, đòi hỏi của cuộc sống muốn tồn tại phải thực hiện thêm công đoạn rất tốn kém là “đào tạo lại”, nếu không chỉ là “thứ phẩm”.

Một nền công vụ chưa có tiêu chí khoa học đánh giá tuyển chọn công chức

Hiện nay, trong nền công vụ không hiếm hiện tượng nhiều người trang bị cho mình bằng mua và bằng giả, chủ yếu là cán bộ, công chức, công nhân viên nhà nước ở những nơi quá đặt nặng tiêu chuẩn bằng cấp trong việc xét tuyển dụng, tăng lương, thăng chức, nhưng lại thiếu biện pháp kiểm tra, đánh giá thực chất…

Chính phương thức quản lý và hành xử của đội ngũ công chức có tác động rất lớn, nếu không muốn nói là quyết định, đến sự thành công của công cuộc cải cách hành chính, phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Suy cho cùng không ai khác công chức chính là người chủ công chữa trị các vấn nạn trong xã hội. Vì thế trước mắt cần xây dựng hoàn chỉnh Luật hoạt động công vụ để điều chỉnh hành vi của công chức, góp phần xây dựng một nền hành chính trong sạch vững mạnh, hiệu quả, hiệu lực.

Ở các nước phát triển, khi tuyển người vào các vị trí, các loại “phụ tùng “ xung quanh tên họ chỉ có giá trị tham khảo, họ thường áp dụng tiêu chí đánh giá qua chỉ số thông minh IQ (Intelligent Quotient), chỉ số cảm xúc EQ (Emotional Quotient) để tuyển chọn nhân sự theo mong muốn.

Thiết nghĩ chúng ta cũng nên bắt đầu làm quen “công nghệ mới” bổ sung thêm cho hệ thống tuyển chọn nhân sự có tài. Có thể nói lâu nay ta chưa có một hệ thống tiến cử, tuyển chọn hiền tài công tâm, dân chủ và khoa học.

Chúng ta biết rằng, trong thực tiễn quản lý, nhất là ở tầm hoạch định chính sách, nhiều vấn đề phát sinh không có trong sách vở, các thông lệ. Hơn nữa, công cuộc đổi mới cũng như cải cách hành chính và những vấn đề bức xúc của Nhà nước ta chưa có tiền lệ. Vì thế, nếu chỉ biết “nhai lại” mà chỉ số thông minh, chỉ số cảm xúc thấp thì khó có khả năng đề xuất giải quyết những vấn đề bức xúc có tính đột phá. Có chỉ số thông minh, chỉ số cảm xúc cao mới có điều kiện để năng động, sáng tạo!…

Công chức tiến thân bằng tiền và bằng giả không phải là chuyện hiếm
(Ảnh minh họa)

Cần sự chấn hưng giáo dục một cách toàn diện

Thời gian vừa qua, ngành giáo dục có những động thái mới đáng được hoan nghênh như: nói không với bệnh thành tích trong thi cử, chống việc thầy đứng nhầm lớp, trò ngồi nhằm lớp, giảm tải, liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp… Bằng ấy công việc là tích cực nhưng chưa đủ, phải có chiến lược về chấn hưng giáo dục.

Muốn vậy, phải mạnh dạn thay đổi triết lý về giáo dục. Lâu nay chúng ta dạy người học chỉ quan tâm đầu vào mà không quan tâm định hướng đầu ra – định hướng năng lực. Trên cơ sở đào tạo theo định hướng đầu ra – định hướng năng lực mà xây dựng giáo trình tùy thuộc vào sự định hướng này. Bên cạnh đó, cách dạy cho người học vẫn mang nặng tư duy ban phát kiến thức một chiều, nặng về kiến thức chung chung, thiếu kỹ năng thực hành. Thầy giáo cứ nói, cứ giảng, người học cứ nghe, không nghe mặc kệ. Cách giảng dạy như vậy được gọi là dạy thụ động.

Ngày nay người ta thường áp dụng cách dạy tích cực. Thầy giáo đóng vai trò hỗ trợ viên (Facilitator) đưa ra vấn đề gợi mở, chia thành nhóm, người học thảo luận, nhóm đưa ra những chính kiến của nhóm mình, trao đổi, tranh luận giữa  các nhóm khác. Chân lý, những kết luận đúng thường bật ra trong khi trao đổi và tranh luận. Thầy giáo lúc này có trách nhiệm tổng hợp, xâu kết các ý kiến. Cách giảng dạy tích cực bắt động não, trau dồi khả năng phản biện, rèn bản lĩnh tư chất khoa học, tư duy độc lập. Chính ở môi trường học, dạy tích cực dễ phát hiện được những cá thể ưu trội. Cũng qua cách giảng dạy tích cực bộc lộ người thầy (người hỗ trợ viên) có đủ bản lĩnh hay không.

Nền giáo dục như vậy cần nhằm vào việc hình thành môi trường học tập mới thích ứng với hoàn cảnh hiện đại ngày nay.

Có bốn khía cạnh chính của môi trường học tập mới đang hình thành: người học, trí thức, đánh giá và cộng đồng. Yếu tố cộng đồng và học tập đã mở rộng để bao trùm toàn thể xã hội và toàn bộ cuộc đời con người, không chỉ giới hạn trong phạm vi trường lớp. Và vai trò người học đã trở thành trung tâm cho quá trình học tập cả đời, việc học không chỉ tiến hành dưới sự chỉ dẫn của thầy mà chủ yếu phải là quá trình tự học, dù ngay trong trường học.

Người học cần nắm chắc những kiến thức đánh giá về tính hiệu quả của việc học của mình, không chỉ dựa vào những đánh giá của giáo viên. Và nội dung tri thức cần học tập, thường xuyên được đổi mới theo đà tiến của công nghệ và xã hội, cũng dần trở thành những điểm chính của quá trình học tập. Bắt đầu một thời kỳ dạy thật, thi thật và làm thật, xây dựng một xã hội học tập đích thực.

Trước mắt cần tập trung giải quyết những vấn đề bất cập trong đào tạo nhằm chấn hưng giáo dục, đào tạo phải theo định hướng đầu ra, theo nhu cầu thị trường lao động để phát triển nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Điều này rất có ý nghĩa khi nước ta đã là thành viên WTO cần đến sự tự tin tham gia hội nhập để hội nhập thành công.

Đối với việc tuyển chọn công chức, thực hiện nghiêm túc chế độ thi tuyển công khai, minh bạch, dân chủ. Đối với công chức lãnh đạo thực hiện thi tuyển cạnh tranh vào các chức danh. Bổ sung chế định sát hạch định kỳ để đánh giá công chức. Thay đổi chế độ làm việc suốt đời bằng chế độ ký hợp đồng linh hoạt, bảo đảm công chức có vào có ra tránh tình trạng sống lâu lên lão làng, chây ì.

  • Diệp Văn Sơn
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s