Muốn sang thì bắc cầu Kiều …

Standard

Muốn sang thì bắc cầu Kiều

                                                                                                …

Bài này bên web của bác Tuấn đã lâu, nay copy sang đây vì thấy bài vẫn mang tính thời sự, vẫn nóng hổi…

Lại có một chuyện nóng hổi là nước ta đã bắc được cây cầu Kiều cho bác Ngô Bảo Châu. CGL chỉ e:

Muốn sang thì bắc cầu Kiều

Sang xong đá đít – cầu Kiều rút đi

_CGL_

Không ngờ những ý kiến ngắn của anh bạn tôi (Nguyễn Quốc Vọng) và của tôi chung quanh câu hỏi “Vì sao ít trí thức Việt kiều về nước làm việc?lại thu hút bàn tán của khá nhiều người!  Nhưng tôi thấy nhiều lời bàn tán ít liên quan đến câu hỏi và cũng chẳng cung cấp được giải pháp nào.

Các bác bên talawas, trong mục thời sự, có giới thiệu bài viết của anh Vọng, và kèm theo câu hỏi mang tính mời mọc: “Theo độc giả, đâu là những nguyên nhân chính khiến người Việt đang sinh sống tại nước ngoài phải cân nhắc kĩ trước quyết định về Việt Nam làm việc?”  Hôm nay, vào đó đọc mới biết có đến 11 hồi đáp câu hỏi đó!  Đọc xong tôi có cảm tưởng như ý kiến của anh bạn tôi được đưa lên bàn giải phẫu, với một bác sĩ chính đang chăm chú làm phẫu thuật, còn mấy bác sĩ chung quanh thì xăm soi, và y tá thì chuẩn bị dao kéo để … giải phẫu tiếp. :-) Tội nghiệp.

Tôi đọc kĩ những ý kiến trong mục hồi đáp, và định trích dẫn trong trang web này, nhưng không trích được lời bình nào.  Phần lớn ý kiến chỉ nhân câu hỏi để xoáy vào việc chỉ trích những bất cập của chế độ trong nước.  Chuyện này thì chắc ai cũng biết, nên tôi nghĩ chẳng có thông tin gì mới.  Có người lên lớp chúng tôi, bằng cách trích dẫn câu văn người này người nọ, nhưng tôi nghĩ có nhiều cách hiểu những phát biểu đó, nên cũng chẳng thấy có gì đáng chú ý.  Nói tóm lại, tôi thấy hình như người ta cố tình lái vấn đề sang một chủ đề khác.

Lại có vài người ở vài trang web khác có vẻ thích lên lớp chúng tôi về trách nhiệm của mình với tổ quốc!  Nghe đến hai chữ “tổ quốc”, “quê mẹ”, “đất nước”, v.v.. nhiều khi cũng cảm động.  Nhưng nghe hoài thì thấy hơi nhàm và sáo ngữ.  Đọc những ý kiến loại này tôi thấy cũng vui vui, vì sự õng ẹo của ngôn ngữ :-) , nhưng chẳng có ý tưởng gì cả (lack of information content).

Một dữ liệu (fact) có nhiều cách diễn giải.  Thành ra, không ngạc nhiên khi một phát biểu của anh bạn tôi (và của tôi) cũng được diễn giải theo nhiều quan điểm, lăng kính khác nhau.  Phải chấp nhận ý kiến đa chiều thôi.  Tuy nhiên, tôi chỉ tiếc một điều là phải chi các “bác sĩ” tham gia giải phẫu bài viết đó tập trung đầu óc vào con bệnh (thay vì tập trung vào môi trường chung quanh con bệnh vốn đầy gió bão).

Cần một chương trình Vietnam Fellow

Nhưng nói một cách nghiêm chỉnh, tôi vẫn theo đuổi ý tưởng về một chương trình “Vietnam Fellow” (hay tương tự) để thu hút các chuyên gia nước ngoài về nước làm việc.  Ý tưởng này xuất phát từ thực tế ở Úc mà tôi chiêm nghiệm vài năm trước.  Trong thời gian gần đây, vì cơ chế cứng nhắc phản dân chủ và vì sự ngu xuẩn [từ của một giáo sư Úc] của một số chính trị gia và giới quản lí, Úc mất khá nhiều nhà khoa học hàng đầu.  Những người này sang “tị nạn” bên Mĩ là chính, nhưng một số cũng chạy sang tị nạn bên Âu châu (chủ yếu là Anh).  Thế là sau khi chính phủ mới đặc cử, một bộ trưởng khoa học mới đặt vấn đề làm sao chiêu dụ mấy người này về lại Úc.  Sau một thời gian bàn thảo và lấy ý kiến từ giới khoa học, Úc tuyên bố lập ra một quĩ khoa học mới lấy tên là “Australia Fellow” và “Federation Fellow”.  (Chữ fellow trong văn cảnh khoa học rất khó dịch, nên tôi đành để nguyên văn).  Nói một cách vắn tắt, hai loại fellow này chỉ cấp cho những nhà khoa học đẳng cấp quốc tế, với “track record” thuộc vào hàng top 1% trên thế giới.  Mỗi fellow được cấp khoảng 800 ngàn đến 1 triệu đôla để theo đuổi những chương trình nghiên cứu tiên phong.  Một trong những nhiệm vụ của Australia Fellow là phải xây dựng cho được một nhóm nghiên cứu giỏi.  Trong vòng 3 năm, họ thu hút được khoảng 20 người, trong số này có một nhà khoa học Úc từng đoạt giải Nobel y học, về làm việc ở Úc.  Những người này thu hút gần 200 nhà khoa học Úc từ ngoài về Úc làm việc với họ.  Chương trình được đánh giá là thành công ở bước đầu.

Tôi nghĩ Việt Nam cũng có thể học từ mô hình trên.  Việt Nam có thể tạo nên một quĩ như thế, có thể lấy tên là Vietnam Fellow Program (hay tương tự) để thu hút các nhà khoa học người Việt ở nước ngoài về làm việc ở trong nước.  Tiêu chuẩn đặt ra phải cao, gần bằng hay tương đương với các nhóm hàng đầu trên thế giới, và không có chuyện nhân nhượng, cảm tình, càng không có chuyện bè phái.  Tất cả “track record” phải được thẩm định khách quan bằng những tiêu chí mà giới khoa học quốc tế công nhận.  Có thể ngân quĩ không quá “dồi dào” như Úc, nhưng ít ra cũng đủ cho fellow làm nghiên cứu nghiêm chỉnh.  Nếu muốn “sang” hơn, thì bắt chước Thái Lan, tức là làm ra một làng đại học cho các giáo sư và chuyên gia.

Nói đến vấn đề thu hút chuyên gia nước ngoài thì chắc cũng có người không mặn mà.  Chắc chắn có người sẽ hỏi “Việt kiều là gì mà phải trọng vọng họ dữ vậy,” hay có người có thể ác miệng hơn nói “Chắc mấy ông bà này thất nghiệp ở ngoài nên mới mò về Việt Nam đây,” hay “Ở trong nước cũng làm được, cần gì mấy ông bà Việt kiều”, v.v… Nhưng tôi chợt nhớ câu:

Muốn sang thì bắc cầu Kiều

Muốn con hay chữ phải yêu kính thầy

Tôi thấy người Thái Lan có tính cầu tài hơn người Việt.  Người Thái có vẻ sẵn sàng chấp nhận và thú nhận rằng họ còn dốt, và muốn học từ người ngoài.  Ngược lại, người Việt mình thì chẳng những không chịu mình dốt (lúc nào cũng vênh mặt nói là mình làm được hết) mà còn mang thói bài bác người ngoài, nhất là bài Việt kiều (vì thêm yếu tố bụt nhà không thiêng).  Do đó, vấn đề là cần thay đổi tư duy và cách nhìn người Việt ở nước ngoài.  Và, những người đang bận rộn giải phẫu con bệnh “vì sao” cũng nên nhìn đúng vấn đề hơn là nhìn môi trường của vấn đề.

http://nguyenvantuan.net/news/6-news/1004-muon-sang-thi-bat-cau-kieu-

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s